46ste Hartemèrt Boulevard van de Vrijheid

SCHIJNDEL | ‘In de nacht van 22 op 23 oktober 1944, rond de klok van twaalf uur, dendert een oorverdovend kanongebulder over Schijndel dat tot een uur duurde. Dit was maar een voorspel. Kwart voor zes worden uit tweehonderd vuurmonden 100.000 granaten op Schijndel afgevuurd. Rond half acht wordt het rustiger. In de verte hoorden we het aanzwellende gebrom van naderende tanks. Om acht uur wordt Schijndel bevrijd door de Schotse Highland Division. De Schijndelaren komen uit de schuilkelders om de bevrijders enthousiast te verwelkomen.’ Aldus opgeschreven in het dagboek van een Schijndelaar. In ‘Welcome in friendly Schijndel’ vieren de bezoekers op zondag 31 augustus, van 10.00 tot 17.00 uur, op de Boulevard der Vrijheid de 80-jarige bevrijding. De toegang tot ‘Beleef Vrijheid’ is gratis. Het rood-wit-blauw gaat de straten weer kleur geven. Hartemèrt gaat één dag terug in de angstige en roerige oorlogstijd: voor de ouderen een dag van herinnering, voor de jongeren een leerzame geschiedenisles…

Het camouflagegroen neemt bezit van Schijndel
Re-enactmentgroepen zoals de Klondikes, Living History Group Holland, Screaming Ducks, Triple A, Mars en de America Medical Re-enactment Group—alle 170 manschappen, gekleed in de originele oorlogskledij van toen—sluipen behoedzaam langs de vele vernielde huizen. We herkennen de militairen van de 101 Airbone Division. Ze hebben hun stenguns en Lee Enfields in de aanslag. Ze worden gesteund door een colonne, bestaande uit 75 verschillende soorten militaire voertuigen. Het centrum van Schijndel kleurt groen. Transport-, verkennings-, radio- en Rode Kruiswagens, jeeps zoeken een veilige locatie. De brengun carriers, halftracks, dodges, de M20 Amored Utility Car, rupswagens, commandowagen en geschut worden in stelling gebracht. Tenten worden snel opgezet. Het gazon van Villa Rozenburg wordt onder een kampement bedolven. Hier zetelt de commandopost en op de hoek, bij de voormalige winkel van Ausems, installeert zich de imponerende Shermantank. De mitrailleurnesten bij de checkpoints, beveiligd door zandzakken, bewaken de in- en uitgang van de bevrijdingsboulevard, die loopt van Plein 44 tot aan de hoek Kruisstraat/Groeneweg, de Markt en de Vicaris van Alphenstraat. Op de Markt verschijnt in rap tempo een veldkeuken en de hospiks veranderen de hal van de kerk aan de Markt in een lazaret, waar de gewonden worden verzorgd. Een ambulance komt net een gewonde brengen. Overal langs het parcours zijn voertuigen en wapens opgesteld. Graag geven de militairen uitleg over wagens en wapens en geven ook wapendemonstraties. De radiopost is nodig voor de noodzakelijke communicatie. Ook het verzet is vertegenwoordigd. Men laat hier zien hoe valse paspoorten werden vervaardigd voor verzetsmensen, neergehaalde piloten, Joden en andere onderduikers die door de Duitsers werden gezocht. Uiteraard een zeer riskante onderneming. Niet riskant is flaneren over de boulevard, waar zo’n tweehonderd kramen voor een levendige negotie en informatie zorgen. Terrassen nodigen de bezoeker uit om even bij te komen en te keuvelen over de opgedane indrukken—en dat onder het genot van een koele, blonde rekel of een sprankelend glaasje wijn—terwijl langs de terrassen nog het een en ander voorbij komt. Volop genieten van de 80-jarige bevrijding en het besef dat we onze vrijheid moeten koesteren!

De oorlog en de komst van de geallieerden hebben ook invloed op de muziek. Europa ging kennismaken met de jazzstijl dixieland, komend vanuit New Orleans, de swing als muziekstijl en de swing als dans. In Amerika speelden al de bigbands, zoals die van Glenn Miller, Benny Goodman en Duke Ellington. We maakten kennis met het befaamde Schotse instrument: de bagpipe. De muzikanten waren gekleed in hun kleurrijke kilts. Elke familie (clan) had zijn eigen tartan: een specifiek patroon, geweven in de stof. Er zit zo’n zeven meter stof in de kilt! Op deze Hartemèrt zal ongetwijfeld dat typische, intrigerende geluid van de doedelzakken op de Bevrijdingsboulevard tegen de gevels ketsen, terwijl het 48th Highlands of Holland Pipes and Drums trots, met voorop de kordate pipe-major, langs terrassen, kraampjes, bezoekers en militairen marcheert. Zeker de oudere onder de bezoekers kent nog de songs van Vera Lynn, zoals ‘We’ll Meet Again’ en ‘From the Time to Say Goodbye’, en niet te vergeten ‘Rum and Coca-Cola’ van de befaamde Andrew Sisters. Overigens worden de sisters op deze dag vertolkt door Lotte van der Heijden, Anne Sleutjes en Heleen van de Veerdonk, in hun originele Amerikaanse outfit. De swing wordt uiteraard vertolkt door de Schijndelse bigband, die zich heeft geïnstalleerd bij het terras van Het Tramhuys. Bij café De Sok zorgt De offroad en Theo van Ewijk voor de bevrijdingsklanken. Op de Markt, achter wijnbar De Buuren, zit Grupa Musica Stasia met hun instrumenten klaar om o.m. dixielandklanken over het Victoryplein uit te strooien. Dansen is toegestaan. Ook hier ter plaatse is dj Jan de Jong, met echte oorlogsnummers op vinylplaten uitgebracht. Miss Parker, Femke Kempkes, verschijnt op diverse podia. Op het parcours komt men zeker Bombasta tegen, die ook voor de nodige bevrijdingsambiance zorgt. Dus: op deze 46ste Hartemèrt is eenieder ‘in the mood’!

Openingsceremonie bij bevrijdingsmonument
Bij het bevrijdingsmonument Schotse 51st Highland Division, bij de splitsing Rooiseweg/Structuurweg, zal burgemeester Kees van Rooij op deze bevrijdingszondag om 9.30 uur de openingsceremonie verrichten. In het bijzijn van het doedelzakcorps, re-enactmentgroepen, veteranen, gilde en een aantal kinderen zal hier een krans bij het monument worden gelegd, en zal de eerste burger met enkele kinderen de vlag hijsen. Na driemaal zevensaluutschoten gaat men in een voertuigencolonne richting Markt, waar de Britse, Schotse en Amerikaans vlag zal worden gehesen. Het 80-jarige bevrijdingsfeest kan beginnen!

Kinderen ervaren facetten van de bevrijding
Voor kinderen worden de verhalen van groot- en overgrootouders aanschouwelijk gemaakt in de vorm van een speurtocht, waarbij men in aanraking komt met allerlei facetten die met oorlog en bevrijding te maken hebben. Uiteraard krijgen ze bij de vele voertuigen een duidelijke uitleg, gegeven door de militairen, en is het toch een ervaring om in een of ander voertuig te klimmen om te ervaren hoe de militairen in de oorlog zich hebben gevoeld wanneer zij een voertuig betraden of inklommen. Juist een plek om een fotoshot te nemen. De jeugd kan ook ervaren wat het is om paratrooper te zijn. Bij Get your Wings kan men ondervinden wat het is om, na een sprong en het maken van een koprol, veilig op beide benen te belanden. En hoe voelt men zich als je als para aan een parachute door het luchtruim zweeft?

Openluchtlezing
Wil men goed op de hoogte zijn van wat er in de oorlog en op bevrijdingsdag in Schijndel is gebeurd, dan moet men zeker niet verzuimen de openluchtlezing, die gegeven wordt door Dirk Paagman, bij te wonen. Hij zal zijn verhaal verduidelijken door middel van originele foto’s, zodat men een goede kijk krijgt op de historische gebeurtenis. De lezing vindt plaats op de Markt, achter wijnbar De Buren, en begint om 20.30 uur. Men wordt verzocht om een eigen stoeltje mee te brengen, zodat men rustig het verhaal over zich heen kan laten komen.