Fietsend door de geschiedenis

Sint-Oedenrode - Op vrijdag 11 april sloot het Roois Kultuur Kontakt het seizoen Literaire Lezingen af met schrijver Philip Dröge. ‘Wie? Nooit van gehoord, even opzoeken in Wikipedia. ‘Je leest daar over zijn belangstelling voor geschiedenis en taal. Dat kan een behoorlijk droog avondje worden, denk je, jaartallen en feiten. Als hij begint te praten, weet je meteen dat Dröge het stof van geschiedenis blaast en dat hij met zijn levendig taalgebruik een allesbehalve saaie verteller is.  

Door: Emmy van Haastrecht 

Het gaat vanavond vooral over zijn boek ‘De Tawl’. Vroeger spraken mensen rond  New York een Amerikaanse versie van het Nederlands. We hebben het dan over de 17e eeuw. De stad heette nog Nieuw-Amsterdam. Philip Dröge las er tijdens zijn studie iets over. Het intrigeerde hem, maar hij sloeg het voorlopig op met het voornemen er ooit nog eens in te duiken. Een paar jaar geleden kwam het ervan. Hij toog naar de VS, huurde er een fiets (toevallig oranje) en peddelde er 800 kilometer mee door het gebied rond New York en langs de Hudson River. Door activiteiten van de VOC, zijn de eerste Nederlandstalige families in het gebied neergestreken. En met hen onze taal. Verbasterd natuurlijk, maar als je het uitspreekt, is het best te verstaan: tawl, [taol]. Dat zeggen ze in het dialect in de Noord-Nederlandse provincies nog steeds zo. En als Philip op zijn fietstocht bij een groenteboer boven de kraam ‘juje mares’ ziet staan, kan ie dan ni rade wat er opstat? Tuurlijk wel; hij spreekt het hardop uit en dan verstaan wij het ook: ‘goeie morgen’. Als je je in die tijd wilde handhaven, dan moest je Nederlands spreken. Rechtspraak was in het Nederlands en ook in de kerk was het de voertaal.  

Een mooie anekdote is ook het verhaal over de enige Nederlandse president die de Verenigde Staten hebben gehad. Hij woonde in ‘Kinderhook’, toepasselijk, want de man had 19 kinderen. Martin van Buren voerde in 1838 campagne voor een tweede termijn met de naam ‘Old Kinderhook’, afgekort ‘OK’.

Met andere woorden: Van Buren is dik in orde. Daar komt dus nog altijd ons goedkeurende ‘oké’ vandaan. ‘Snooping around’ is rondsnuffelen, op zoek naar iets lekkers. Je herkent er direct ons woord ‘snoep’ in. En weet u wat een Dutch oven is? Een scheet onder de dekens. Je leert nog eens wat op zo’n avond. Ook dat de Tawl tot in de 20ste eeuw is gesproken en dat het Nederlands (bijna) Amerika veroverde.  

Na de pauze signeert Philip Dröge zijn boeken, die in stapels door boekhandel Blz./Primera worden gepresenteerd. ‘Moresnet’, het boek over een onbekend buurlandje, even onder Vaals. Dat boek leest als een detective en is bijna aan zijn zestiende druk toe. ‘Moederstad’ gaat over de historie van Djakarta en is tegelijk een familiegeschiedenis.  

Was Philip Dröge aan het begin van de avond een onbekende schrijver, aan het eind is het publiek fan. Hier en daar gaat er vast een boek van Dröge mee in de vakantiekoffer.