Waar het leven gewoon door mag gaan
Zorg en WelzijnMariahout - Een vrouw zit geconcentreerd aan de tafel te knutselen. Buiten wordt gewerkt in de tuin. Iets verderop staat een kas waarin van alles groeit. In de verte komt een bus aangereden met bewoners die terugkeren van een uitstapje. Binnen staan deuren open, klinkt geroezemoes en hangt de geur van koffie. Het voelt niet als een zorginstelling. En dat is precies de bedoeling.
Door: Caroline van der Linden
Zorggroep Grootenhout biedt op twaalf locaties in en rond Mariahout een thuis aan meer dan honderd mensen met dementie. Vanaf 1 januari 2027 komt daar een nieuw huis aan de Rooijseweg bij, op steenworp afstand van Sint-Oedenrode. Daar komen zestien mensen met dementie wonen. Een mooie aanleiding om kennis te maken met een organisatie die in Rooi nog opvallend weinig bekendheid geniet, terwijl de wortels juist hier liggen.
Doris van Vuuren en Noudje van Bussel begonnen zestien jaar geleden aan hun bijzondere avontuur. Eigenlijk ontstond het vanuit hun eigen familie. Noudjes tante kreeg dementie en brak haar heup. Het werd duidelijk dat zelfstandig thuis wonen niet meer ging. De zoektocht naar een plek waar zij zich echt thuis zou voelen, verliep moeizaam. Uiteindelijk kwam ze bij Doris en Noudje wonen. Niet veel later volgde ook Noudjes moeder, die eveneens dementie kreeg. Ze woonden jarenlang samen op hun terrein in Mariahout. “Toen dachten we: als we dit voor onze eigen familie kunnen, kunnen we het misschien ook voor iemand anders.” Die gedachte groeide uit tot Grootenhout. Eerst kwam er één bewoner bij, daarna nog één. Het nieuws verspreidde zich. “Waarom breng je haar niet naar ons?” was op een gegeven moment genoeg om de volgende stap te zetten. Zo groeide het initiatief langzaam uit tot twaalf woonboerderijen waar inmiddels meer dan honderd mensen wonen.
Wie met Doris en Noudje door de verschillende huizen loopt, begrijpt snel waarom. Het zijn geen grote, anonieme gebouwen met lange gangen en uniforme kamers. Het zijn gewone huizen, sfeervol ingericht, met warme kleuren, persoonlijke spullen en vooral: leven. Bewoners hebben hun eigen kamer, die ze zoveel mogelijk als hun eigen thuis kunnen inrichten. Er wordt geknutseld, gewandeld, gekookt en gewerkt in de tuin. De kas staat vol planten. Er zijn dieren, bomen en grote groene tuinen. En overal zijn begeleiders aanwezig. Doris heeft een belangrijke rol gespeeld in die huiselijke sfeer. Alles ademt het gewone leven. Medewerkers lopen niet rond in witte jassen, maar in normale kleding. Er wordt niet voortdurend benadrukt dat iemand zorg nodig heeft. “Het normale leven”, noemen Doris en Noudje het zelf.
Dat gewone leven is volgens hen minstens zo belangrijk als de professionele zorg. Daarom werken bij Grootenhout mensen met verschillende achtergronden. Natuurlijk zijn er verpleegkundigen en andere medisch geschoolde medewerkers, maar ook mensen die vanuit een heel andere opleiding of werkervaring instromen. Wie met mensen met dementie wil werken, hoeft dus niet per se al een zorgachtergrond te hebben. Belangrijker is dat iemand het écht wil en oog heeft voor de ander. Medewerkers worden vervolgens opgeleid en begeleid. “Je moet het met je hart willen doen”, klinkt het tijdens het gesprek. Want mensen met dementie voelen haarfijn aan of iemand oprecht vriendelijk is en of iemand hen vertrouwen geeft.
Dat vertrouwen is ook de basis van een ander belangrijk uitgangspunt van Grootenhout: een open deurenbeleid. Bewoners hoeven niet achter gesloten deuren te wonen. Rondom de huizen liggen ruime tuinen waar mensen vrij kunnen rondlopen. Wie graag een wandeling maakt, kan dat doen. Sommige bewoners lopen steeds hetzelfde rondje. Familie kan, wanneer dat nodig is, een GPS regelen. “Dan weten we waar iemand is en kunnen we diegene ophalen als dat nodig is.” Het uitgangspunt blijft echter: vrijheid waar het kan, veiligheid waar het moet. Bij Grootenhout is bovendien iedereen met dementie welkom. Het maakt niet uit welke vorm van dementie iemand heeft, waar iemand vandaan komt of hoeveel geld iemand heeft. Het zijn nadrukkelijk niet alleen de mensen bij wie het gemakkelijk gaat. Juist mensen met verschillende vormen en beperkingen wonen hier samen. Dat vraagt veel van de medewerkers. Maar het levert volgens Doris en Noudje ook iets op: ruimte om te kijken naar de mens achter de aandoening. Niet naar wat iemand niet meer kan, maar naar wat nog wél mogelijk is.
Tijdens de rondleiding wordt dat zichtbaar. Bewoners die bij de paarden aan het kijken zijn, een kop koffie drinken of de stoep aan het aanvegen zijn. Een vrijwilliger die voorbij komt met een bewoner op de fiets. Iemand die ons vraagt om even naar haar kamer te komen kijken en trots foto’s van haar familie laat zien. Een medewerker die rustig met iemand praat. Het zijn kleine momenten, maar samen vertellen ze precies waar Grootenhout voor staat. Ook de verbinding met de omgeving vinden Doris en Noudje belangrijk. Zo zijn er contacten met scholen en komen kinderen soms langs. Een basisschool heeft eerder zelfs geoefend met een musical op een van de locaties. Ouderen en kinderen ontmoeten elkaar op een vanzelfsprekende manier. Na zestien jaar is Grootenhout inmiddels een begrip in de wereld van de dementiezorg. Francien van de Ven die samen met Doris en Noudje alles aanstuurt geeft regelmatig lezingen en vertelt over hun vernieuwende manier van wonen en zorgen. “We zijn eigenlijk heel innovatief”, zeggen Doris en Noudje. Tegelijkertijd blijft hun uitgangspunt verrassend eenvoudig: maak van een woonplek vooral een thuis.
Misschien is dat wel de grootste kracht van Grootenhout: dat de dementie er mag zijn, maar nooit het hele verhaal van een mens wordt. Want ook als het geheugen steeds meer hapert, blijft de behoefte aan vrijheid, gezelligheid, aandacht en een plek die als thuis voelt onveranderd groot.
Voor meer informatie of het leggen van contact, kijk op www.grootenhout.nl of mail naar joyce.rijkers@grootenhout.nl
