Omgevingswet: dichtbij en ver weg tegelijk?

Sint-Oedenrode - Hij is al in 2016 aangenomen en iedereen die het nieuws maar een béétje volgt heeft het woord wel eens voorbij zien komen: Omgevingswet. ‘Breaking news’ is het bepaald niet. De wet is nog steeds niet in werking getreden, steeds is er weer aanleiding om de invoering uit te stellen en het eind is nog niet in zicht. Maar waarom heeft de politiek het er dan steeds over? Gemeenteraadslid Kwafo Acquaah Arhin (PvdA/ Groen Links) en Roeland Mathijsen praten ons bij. 

Mathijsen is, naast lid van PvdA/GroenLinks, senior adviseur bij adviesbureau BRO en mag zich expert Omgevingswet noemen. Onder de toezegging dat het geen diepgaand technisch verhaal gaat worden, heeft Acquaah Arhin zich verzekerd van zijn gezelschap.

De Omgevingswet is breed en gaat onvoorstelbaar veel impact krijgen op ontwikkeling en beheer van de leefomgeving. Of je nu een huis wilt bouwen, een vergunning aanvragen of een melding doen aan de gemeente, als de gemeente zelf plannen heeft om iets met je omgeving te doen, dat komt allemaal te staan in de omgevingswet, het beleid en de regelgeving die onder die wet moeten worden vastgesteld. 

PvdA/GroenLinks Meierijstad had onlangs een informatieavond over de Omgevingswet voor geïnteresseerden uit eigen kring, die binnenkort nog een vervolg krijgt om voorbereid te zijn op de praktijk zodra de wet in werking treedt. De eerste vraag die zich aandient is dan ook: Waarom wil je daarmee in de krant, als dat nog jaren kan duren?

“Eigenlijk wordt er nu al mee gewerkt” legt Acquaah Arhin uit. “De gemeente is bijvoorbeeld al goed bezig met de omgevingsvisie. Maar raadsleden moeten wél weten wat er in die wet komt. Anders nemen ze besluiten zonder de impact daarvan op termijn te kunnen inschatten en dan loop je achter de feiten aan. Zo is het handig als ik en mijn collega raadsleden weten wat er geregeld kan worden. Denk aan het stellen van voorwaarden om overlast voor de buurt te voorkomen zoals maximum geluidsnormen, regels voor houtstook of regels die zorgen dat industrieterreinen duurzaam ontwikkeld worden. Maar denk ook aan participatie, de gemeente wordt bijvoorbeeld verplicht om vóóraf aan te geven hoe ze met participatie omgaan. In veel situaties waarvoor nu een vergunning moet worden aangevraagd kan straks worden volstaan met een melding, of gaat de huidige meldingsplicht vervallen”. Mathijsen: “Er wordt nu gewerkt aan een soort mengpaneeltje dat de ambtenaar helpt om een afweging te maken tussen meerdere milieunormen zoals geluid, geur en veiligheid. om milieunormen tegen elkaar af te kunnen wegen. Dan ben je in één keer klaar, nu gebeurt dat binnen de gemeente bij verschillende afdelingen. Maar voordat zo’n paneeltje klaar is, dat maak ik in mijn werkzame leven niet meer mee. Sowieso zal niet alles in één keer goed gaan als de wet eenmaal is ingevoerd.” Acquaah Arhin spreekt zelfs van een ‘utopie’. “Jammer dat het allemaal zo verschrikkelijk lang duurt. Daardoor kunnen betrokken burgers gaan afhaken.” 

Maar als er nu al wordt gewerkt met die wet, gaat er bij inwerkingtreding dan zoveel veranderen? Mathijsen: “Het grote voordeel op termijn is voor dit moment juist het grootste probleem: dat er zoveel regels samenkomen. Tientallen bestaande wetten en honderden regels over bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening en natuur. Het wetswijzigingsrapport is gestart met de naam ‘Eenvoudig beter’, maar dat eerste woord, vergeet dat voorlopig maar. Heb je ooit een rapport over Ruimtelijke Ordening gelezen? Het idee achter de wet is gewoon heel goed. Daarnaast kun je straks digitaal een stip op de kaart zetten waarna alle geldende regels die van toepassing zijn worden getoond. Een nog groter winstpunt is dat de gemeente veel meer mogelijkheden krijgt dan nu. Van ‘Nee, tenzij’ naar ‘ja, mits’”. 

Geeft die grote beleidsvrijheid dan geen ’beleidstoerisme’, dat bijvoorbeeld iemand kiest verhuist van gemeente X naar Y omdat het plaatselijk beleid daar beter aansluit bij zijn wensen? Acquaah Arhin: “Op kleine schaal gebeurt dat nu al, maar met de Omgevingswet is die kans veel groter. Gemeentes zullen meer onderling moeten afstemmen. Maar ook binnen eenzelfde gemeente zal het een cultuuromslag vergen. Bijvoorbeeld permanent overleg tussen milieuambtenaar en zijn collega van ruimtelijke ordening. Gemeentes moeten ook creatiever gaan denken”.

Alles goed en wel, maar wat hebben onze lezers daaraan om dat te weten? Wat is de link met de Meierijstadse actualiteit? Bijvoorbeeld met het burgerinitiatief KCR gebiedsvisie in Sint-Oedenrode? Mathijsen: “De gemeente heeft straks maar één omgevingsvisie, en de verschillende uitwerkingen daarvan, de programma’s.” De KCR gebiedsvisie kennen ze nog niet, maar de heren zijn nieuwsgierig hoe die een plek krijgt in de omgevingsvisie van de gemeente.

Vooruit dan, de kiosk op de Markt in Sint-Oedenrode, veel actueler kan het niet. Een schoolvoorbeeld waarbij gemeentebestuur en burgers elkaar niet kunnen of willen begrijpen. Stel nou dat de Omgevingswet al van kracht zou zijn geweest, zou de burgerparticipatie dan appeltje eitje zijn geweest? Acquaah Arhin: “Helaas niet, de omgevingswet schrijft niet voor hoe je participatie moet vormgeven. Voor initiatiefnemers anders dan overheden is participatie geen verplichting. De initiatiefnemer moet wel aangeven hoe participatie is vormgegeven en als er voor is gekozen om het niet te doen, waarom niet. Hoe dan ook, we moeten als gemeente blijven werken aan het zoeken naar goede participatievormen die recht doen aan zowel de mondige als de stille inwoner van Meierijstad.”