Niet sturen op winst, maar op maatschappelijke waarde
Goed nieuwsZoals Sint-Oedenrode een bijzonder woonproject kent voor jongvolwassenen met autisme (het ouderinitiatief van de Stichting Eigen Sleutel aan het Kapittelhof), zo is Oirschot verrijkt met zorgappartementen voor mensen met een verstandelijke beperking. Ze wonen op zichzelf en staan op eigen benen.
Door: Jan & Wenny van der Heyden
Zoals het Rooise project een maatschappelijk initiatief was van ouders, is het zorgproject in Oirschot het resultaat van een maatschappelijke gebiedsontwikkeling onder regie van de provinciale regeling ‘Ruimte voor Ruimte.’ Twintig jaar geleden startte het provinciebestuur met deze regeling als oplossing voor de mestproblematiek en leegstand in het buitengebied van Brabant. Het koppelde de sloop van leegstaande stallen aan de ontwikkeling van woningbouwkavels aan dorpsranden. Inmiddels is zo’n 1,7 miljoen vierkante meter gesloopt en zijn bijna 3.000 bouwvergunningen verleend. In Oirschot gaat het over een bouwproject in de nieuwe wijk Ekerschot-Noord. Daar huren 22 jongvolwassenen met een verstandelijke beperking een appartement van gebouweigenaar Cello Zorg. Net zoals in Sint-Oedenrode kwam ook in Oirschot de woongemeenschap van de grond dankzij de onvermoeibare inzet van betrokken ouders.
Maatschappelijke vraagstukken
Ekerschot-Noord is één van de eerste projecten op basis van de regeling van ‘Ruimte voor Ruimte’, waarin maatschappelijke gebiedsontwikkeling centraal staat. Maatschappelijke gebiedsontwikkeling is een aanpak waarbij bewoners en andere betrokkenen actief meepraten en invloed hebben op de ontwikkeling van een gebied, naast overheid en marktpartijen. Het gaat om een integrale samenwerking om een gebied duurzaam, toekomstbestendig en sociaal leefbaar te maken, door te kijken naar sociale, culturele, ecologische en economische aspecten. In plaats van enkel te sturen op winst, ligt de nadruk op het creëren van maatschappelijke waarde, zoals een verhoogd gevoel van veiligheid. Robbert Crul, projectmanager bij ‘Ontwikkelingsmaatschappij Ruimte voor Ruimte’: “De gemeente wilde aan de noordkant van Oirschot een inclusieve woonwijk realiseren. Destijds, eind 2016, was ‘Ruimte voor Ruimte’ in hetzelfde gebied bezig met het ontwikkelen van 13 zelfbouwkavels. De gemeente vroeg ons mee te denken over planuitbreiding. Op haar verzoek namen we daarna de volledige regie op ons voor de totale wijkontwikkeling, inclusief oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken.” Dat leidde tot 150 woningen, bestaande uit vrije zelfbouwkavels, huur- en koopwoningen, woonzorgappartementen en starterswoningen via Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO).
Menselijke Maat
De ervaringen van bewoners laten zien hoe breed de maatschappelijke impact van Ekerschot-Noord is. En niet alleen in hún levens. Ook op andere plekken bleek deze ontwikkeling van grote betekenis. Robbert Crul: “Een ontwikkelaar wilde in het nabijgelegen Middelbeers een oude supermarkt ombouwen tot woningen. Dat bleek financieel niet haalbaar. Wij boden hem de kans in Ekerschot-Noord tweekappers en rijwoningen te ontwikkelen. Met de opbrengst kon hij zijn project in Middelbeers tóch uitvoeren. Zo hebben we de woonbehoefte in Oirschot gekoppeld aan een oplossing voor een maatschappelijke opgave elders. Dit project laat zien dat gebiedsontwikkeling niet alleen gaat over huizen bouwen. Het gaat ook over kansen benutten waarbij het draait om de toekomstige bewoners, hun geluk en de plek waar ze gaan wonen. Die aanpak, met oog voor de menselijke maat, is het fundament van onze werkwijze.”
Kwalitatieve meerwaarde
Kim Knijff, teamleider Majeure Projecten van de provincie Noord-Brabant, legt de succesvolle achterliggende financiële constructie uit. “Het ontwikkelen van aantrekkelijke bouwkavels financierden we voor. De winst uit de verkoop ervan gebruikten we om het opruimen van stallen, en later ook leegstaande kassen en defensiegebouwen, te bekostigen. Zo creëerden we kwalitatieve meerwaarde in het buitengebied.” Deze strategie wierp vruchten af: in 2024 was de investering van 286 miljoen euro succesvol belegd.
