Het notariaat en AI (2)
ColumnSint-Oedenrode - In de vorige column stond de vraag centraal wat kunstmatige intelligentie betekent voor het werk van de notaris. Die vraag is inmiddels grotendeels beantwoord: de notaris is nog niet vervangen door een algoritme. Maar intussen gebeurt er iets opmerkelijks aan de andere kant van het bureau. De cliënt heeft namelijk ook AI ontdekt.
De goed voorbereide cliënt
Iemand wil een huis kopen en typt zijn vraag in bij een grote AI-assistent. Een minuut later belt hij het notariskantoor met veertien vervolgvragen en de mededeling dat hij de ontbindende voorwaarden graag anders geformuleerd wil zien. De notarieel medewerker kijkt naar haar scherm en denkt: dit was vroeger een cliënt die zei “doet u maar wat gebruikelijk is”.
Het goede nieuws: een goed voorbereide cliënt is een zegen. Wie begrijpt wat een eigendomsoverdracht inhoudt, stelt betere vragen en het gesprek wordt inhoudelijker. AI kan uitstekend dienen als voorbereiding; als een slimme encyclopedie die geduldig dezelfde vraag tien keer beantwoordt zonder te zuchten.
Wanneer ChatGPT de notaris wordt
En toch. Dezelfde technologie die de cliënt goed informeert, kan hem ook op het verkeerde been zetten. AI is bijzonder goed in het produceren van teksten die klinken als deskundig advies, ook op het moment dat ze dat niet zijn. Een cliënt die zijn testament zelf heeft laten genereren en oprecht gelooft dat hij goed zit; juist daarin schuilt het gevaar. AI geeft een verkeerd antwoord met hetzelfde zelfvertrouwen als een goed antwoord.
Ook de opkomst van AI-gegenereerde akten verdient aandacht. Die zien er keurig uit, met inhoudsopgaven en slotclausules, maar missen soms één ding: juridische geldigheid. Een testament dat niet voldoet aan de vormvereisten is geen testament. De identificatieplicht, de wilscontrole - dat zijn geen formaliteiten die je met een goed geformuleerde prompt omzeilt. Een en ander nog los van de inhoud.
Nuttig instrument, geen vervanging
Wie zich via AI oriënteert vóór het notarisgesprek, komt beter beslagen ten ijs. Maar AI vervangt dat gesprek niet. Het is een startpunt, geen eindpunt. De notaris toetst, nuanceert, waarschuwt en draagt daarvoor juridische verantwoordelijkheid. Een AI-assistent doet dat niet. Die verstrekt informatie maar neemt geen verantwoordelijkheid, kent de cliënt niet en staat niet in voor de juridische juistheid in diens concrete situatie. Dat is nu juist waar de notaris voor is.
