“We moeten als boeren één front vormen”

Sint-Oedenrode - In veel delen van Nederland moet de stikstofuitstoot met 70 procent omlaag. Volgens de stikstofplannen die het kabinet afgelopen tijd naar buiten bracht, gaat het om 131 gebieden vlak bij kwetsbare natuur, de zogenaamde Natura-2000 gebieden. Dat betekent dat niet alle boeren door kunnen gaan met hun bedrijf. Per gebied is bepaald hoeveel de stikstofuitstoot in 2030 moet zijn verlaagd om de natuur een kans te geven te herstellen. Er zijn heel wat plekken waar dat fors uitpakt. 

Door: Caroline van der Linden

Willem van Engeland en zijn vrouw Maaike boeren in Boskant, aan de Nieuwenhuizen. Aan de keukentafel in hun boerderij vertelt Willem over zijn bedrijf, waarvan hij inmiddels tot de zevende generatie Van Engeland behoort die het agrarische bedrijf runt. Zijn opa Wim had een gemengd bedrijf met 7 koeien, wat jongvee, varkens en kippen. Inmiddels telt het bedrijf 200 koeien, waarvan 110 melkkoeien en nog jongvee. Door het raam kijken ze uit op de bouw van een gloednieuwe stal die kan voorzien in de toekomstplannen van het gezin met een uitbreiding naar 150 melkkoeien. Een grotere melkstal, een grote strook waar koeien kunnen kalveren en een ruimere opzet van de stal zelf. De zijkanten meer open, voor betere ventilatie. In 2017 dienden ze voor het eerst hun plan in en ze hopen dat dit jaar alles draait. Een ongelofelijk lange tijd, voor iets waar je volgens de richtlijnen voor 2024 aan moet voldoen. “Eigenlijk heb ik het al druk genoeg met mijn bedrijf, maar wat er bij komt kijken aan regels en wetgeving, brengt veel zorg met zich mee”, zegt Willem. “In de toekomst verwacht ik dat we voor het jongvee ook emissiearm moeten gaan bouwen, dus we moeten vast nog meer investeren.” “Wanneer je geen opvolger hebt, kan ik me voorstellen dat je denkt: ‘Waar doe ik het allemaal voor?’, vult Maaike aan. Is het geen risico om in deze tijden van de stikstofcrisis een nieuwe stal te bouwen? “Ondanks dat we meer koeien krijgen, gaan we niet méér stikstof uitstoten”, vertelt Willem. “Dat heeft vooral te maken met de moderne emissievrije vloer die er voor zorgt dat er minder ammoniak vrijkomt.”

Ze praten verder over de demonstraties van de afgelopen jaren en wat er speelt in het politieke landschap. Maaike en Willem proberen positief te blijven en zich niet altijd met politiek bezig te houden, maar wat er nu speelt, komt bij beiden hard aan. Hoewel ze met hun boerderij niet binnen die ene kilometer zitten van beschermd Natura 2000-gebied, zullen ze wel maatregelen moeten nemen. Dat geldt voor Noord-Brabant in het algemeen. Iedere boer moet iets doen en het is natuurlijk de vraag wat er in de toekomst nog gaat komen. Wat gebeurt er nog met de regels voor het mest? Met de regels voor de gewasbescherming? Er zijn nog zoveel aspecten waarvan nog niemand weet wat er gaat gebeuren.

“Er heerst hierdoor een soort van wantrouwen”, vertelt Willem. “Er leeft bij veel boeren het gevoel dat de overheid ons liever weg wil hebben, dan dat ze willen dat we ondernemen. De stikstofcrisis is een zelfgecreëerd probleem met onrealistische doelen. Ik ben van mening dat de boeren toch echt van essentieel belang zijn voor Nederland. Als je al kijkt wat ze in onze omgeving doen voor bijvoorbeeld het landschap, onder andere door samenwerking met natuurorganisaties. Verder zijn wij ook de enige sector die stikstof opneemt. Er gaan echt wel heel veel dingen goed, maar dat krijg je zelden of niet te horen.” Maaike vult aan; “Dat vind ik denk ik nog wel het ergste en daar kan ik ook echt boos om worden. Je bent emotioneel verbonden aan je eigen boerenbedrijf, het is niet alleen maar werk, het is een manier van leven waar je heel je ziel en zaligheid insteekt. Als je dan telkens wordt weggezet als een milieuvervuiler, hoort dat de dieren het niet goed hebben en dat het nooit goed genoeg is, dan doet dat ontzettend veel pijn. We dragen echt wel ons steentje bij en dat mis ik vaak in de berichtgeving.” Ze vertelt geraakt, terwijl bij Willem ook de emotie zichtbaar is: “Als je tv kijkt en leest wat er vanuit Den Haag allemaal gezegd wordt over de boeren, dan wordt er een beeld geschetst dat we vooral kwaad doen. De boeren weten ook dat er iets gedaan moet worden aan de stikstofuitstoot en willen graag hun steentje bijdragen, maar daar zullen ze dan wel de kans voor moeten krijgen. En uiteindelijk zullen we het met z’n allen moeten doen, niet alleen de boeren.”

“Voor boeren die tegen het Natura 2000-gebied aanzitten, hier zelf niet voor gekozen hebben, er al vaak generaties lang gevestigd zijn en veel geïnvesteerd hebben, zijn de huidige maatregelen een hard gelag”, vertelt Willem. “Zij kunnen zelfs onteigend worden. Ik vind het belangrijk dat we als boeren eensgezind zijn en kunnen niet anders dan één front vormen. Het is immers niet ieders eigen keuze waar je bedrijf staat.”