Indringende woorden tijdens herdenking in Meierijstad
HistorieSint-Oedenrode - In heel Meierijstad vonden er op 4 mei herdenkingen plaats. Tijdens deze herdenking werd er een toespraak gehouden vanuit de gemeente en werden er kransen gelegd. Dit gebeurde ook in Sint-Oedenrode. Hieronder lees je de toespraak.
Beste aanwezigen,
Vanavond staan we stil, vanavond zijn we stil. We leggen het rumoer van de dag even neer. We luisteren naar de stilte, omdat die stilte iets van ons vraagt. Niet alleen herinnering, maar ook begrip. Want herdenken is meer dan terugkijken; het is proberen te begrijpen wat er is gebeurd, waarom het gebeurde en wat het van ons vraagt in het heden.
Het jaarthema van het Nationaal Comité 4 en 5 mei is ‘De geschiedenis leren begrijpen’, met als ondertitel ‘Luisteren naar een verdwijnende generatie’. Nikkie Sterkenburg, bijzonder hoogleraar onderzoeksjournalistiek, heeft hiervoor de jaarthematekst geschreven die op de website van het Nationaal Comité te vinden is. Ik raad u van harte aan deze te lezen.
In haar tekst benadrukt Sterkenburg hoe belangrijk het is om de geschiedenis te leren begrijpen. Niet om die geschiedenis mooier te maken dan ze was, maar om haar scherp te zien. Om te zien hoe gewone mensen, in gewone straten, in gewone dorpen – zoals Boerdonk, Eerde, Erp, Schijndel, Sint-Oedenrode en Veghel – voor keuzes kwamen te staan die allesbehalve gewoon waren.
Hier, in Meierijstad, kennen we de verhalen. De gezinnen die onderdak boden aan onderduikers. De boeren die voedsel deelden, ondanks hun eigen schaarste. De zuster die ook voor Duitsers zorgde, de gevechten in Eerde of het Hurkske, de evacuatie van Olland, de verwoesting tijdens de granaatweken. We kennen de verhalen van de bevrijding tijdens Operatie Market Garden. De Corridor die zo fel werd verdedigd. We kennen de moedige daden die niet altijd in geschiedenisboeken staan, maar wel in de herinneringen van families zijn opgeslagen, in de verhalen die van generatie op generatie worden doorgegeven.
Maar we kennen ook andere verhalen. Van mensen die wegkeken. Van mensen die zwegen. Van mensen die aanpapten met de nazi’s, die zelfs bij de NSB of de SS gingen of verliefd werden op een Duitser. Van mensen die dachten dat hun keuze er niet toe deed. Maar hun keuze deed er wel toe. Iedere keuze doet ertoe.
En juist daarom is begrijpen zo belangrijk. Want wie de geschiedenis begrijpt, ziet dat vrijheid niet vanzelfsprekend is, dat democratie kwetsbaar is en dat haat en uitsluiting altijd klein beginnen: met woorden, met blikken, met het idee dat sommige mensen minder waard zijn dan anderen.
Vandaag leven we in een tijd waarin polarisatie groeit, waarin wantrouwen sneller rondgaat dan feiten en waarin groepen tegenover elkaar komen te staan. Juist dan moeten we terug naar die les: begrijpen. Begrijpen hoe het zover kon komen in de jaren ’30 van de vorige eeuw. Begrijpen hoe propaganda en nepnieuws werkt. Begrijpen hoe angst mensen kan laten zwijgen. Begrijpen hoe belangrijk het is om elkaar te blijven zien als mens.
En dat begint dichtbij. In onze eigen straten. In onze scholen. In onze sportclubs. Op ons werk bij het koffieapparaat en tijdens onze gesprekken aan de keukentafel. Meierijstad is een gemeente die groot is geworden door samenwerking, door op elkaar te letten, door elkaar te helpen. Dat is onze kracht. En die kracht hebben we nodig om de lessen van toen te vertalen naar het nu.
Vanavond herdenken we de mensen die hun leven verloren door oorlog en geweld. De soldaten die vielen. De burgers die werden weggevoerd. De Joodse families die nooit terugkeerden. De verzetsmensen die hun vrijheid opofferden voor die van ons. We spreken hun namen niet allemaal uit, maar we dragen ze mee in ons hart.
Maar we doen meer dan dat. We beloven dat we blijven leren. Dat we blijven vragen. Dat we blijven begrijpen. Want alleen wie begrijpt, kan voorkomen dat de geschiedenis zich herhaalt.
Laat ons daarom, hier in Meierijstad, de vrijheid niet alleen vieren op 5 mei, maar haar beschermen op alle andere dagen van het jaar. Door elkaar te blijven zien. Door te luisteren. Door op te staan wanneer het nodig is. Door te kiezen voor menselijkheid, ook als dat moeilijk is. Juist als dat moeilijk is.
Mogen we in de stilte van vanavond de kracht vinden om die belofte waar te maken.
Dank u wel voor uw aandacht.
