‘Ik ben er voor mensen die zich door het leven heen worstelen’

Meierijstad - Hart-fractievoorzitter Mirjam van Esch (62) ziet het als haar missie om te vechten voor de belangen van Schijndel. Ze vindt dat haar geboortedorp er ‘bekaaid’ vanaf komt. Daarnaast is Van Esch pertinent tegen bezuinigen in het sociaal domein: “Daar gaan wij never nooit in mee.”

Door: Ties van Dooren

Hoe bent u in de gemeentepolitiek terechtgekomen?
De maatschappelijke betrokkenheid heeft er altijd ingezeten. Zo zat ik als scholier al in de leerlingenraad, lees ik alle kranten en kijk ik vrijwel alle actualiteitenprogramma’s. Politiek actief ben ik eigenlijk per toeval geworden. Lambèr Gevers woonde bij mij in de straat en polste me om commissielid te worden voor de PvdA. Dat leek me wel wat. Achteraf gezien is dat een beslissing die ik veel eerder had moeten nemen.

De eerste stappen in het politieke landschap werden gezet binnen PvdA Schijndel. Daar liep u naast Lambèr Gevers ook Laurens van Voorst tegen het lijf. Waarom zijn jullie een eigen partij begonnen?
In aanloop naar de fusie werd er, op voorspraak van Ina Adema – destijds burgemeester van Veghel – een besloten overleg gehouden over de locatie van het gemeentehuis. Een belangrijke beslissing, vond Laurens. Hij wilde de inwoners daarbij betrekken. Het college van Schijndel heeft toen tegen PvdA-wethouder Menno Roozendaal gezegd: ‘Of jij eruit, of Laurens’. Uiteindelijk heeft Laurens eieren voor zijn geld gekozen. Eigenlijk is hij daarmee dus uit de coalitie en de partij gezet. Ik ben met hem meegegaan en vrij snel daarna hebben we een nieuwe partij opgericht: Hart voor Schijndel. Lambèr volgde later.

Waarom bent u de politiek ingegaan?
Omdat ik dingen zie die beter kunnen en daar mee aan de slag wil. Het is leuk om na te denken over veranderingen in je eigen leefomgeving en daar mensen voor te enthousiasmeren. Als je het helemaal afpelt, is dat wat je doet als politici.

Wat zijn uw drijfveren om politiek actief te zijn?
Onze partij heet niet voor niets Hart. Ik ben er voor mensen die zich door het leven heen worstelen. Of er nu stront aan de knikker is, iemand er financieel even niet uitkomt of tijdelijk zonder werk of huis zit. Ik wil er zijn voor mensen die het zwaar hebben. Als maatschappij ben je op je mooist wanneer je niemand vergeet of hulpeloos achterlaat.

Hoe kijkt u naar het politieke landschap in Meierijstad?
Zowel links als rechts zijn goed vertegenwoordigd in de gemeenteraad. Wij zien onszelf als de echte sociaaldemocraten in Meierijstad. PvdA-GroenLinks is naar onze mening heel GroenLinks, maar minder sociaaldemocratisch. Verder gaan we respectvol met elkaar om en werken coalitie en oppositie constructief samen. Als raadslid is dat prettig, omdat je echt iets kan betekenen. Ideeën worden niet bij voorbaat geblokkeerd. Veel gemeenten kijken jaloers naar Meierijstad.

Is het soms niet een beetje te lief?
Het mag af en toe best wat scherper, maar we willen niet rollebollend over straat. Soms durven raadsleden het debat niet aan, zeker wanneer ze tegenover een sterke debater staan.

Tijdens de vorige verkiezingen was Laurens van Voorst nog fractievoorzitter. De partij kiest met u voor een meer verbindende opstelling in de raad. Was Van Voorst af en toe te hard?
(Van Esch denkt even na): Laurens gaat er vaak met gestrekt been in, terwijl ik gematigder ben. Al zeggen we inhoudelijk vaak nagenoeg hetzelfde. Overigens is het Laurens’ eigen keus geweest om een stapje terug te doen.

Op het moment van dit interview is het verkiezingsprogramma van Hart nog niet gepresenteerd, maar één ding is duidelijk. Hart wil zich hard maken voor de Schijndelse belangen. Volgens u komt Schijndel er ‘bekaaid vanaf’. Heeft u daar een voorbeeld van?
In Schijndel zijn er tal van zaken die aandacht behoeven. Toch zie je dat, als er iets geregeld moet worden, Veghel en in mindere mate Sint-Oedenrode vaak voorrang krijgen.

Kunt u het iets concreter maken?
Neem woningbouwplan Hooghekke. Daar zouden aanvankelijk zestig woningen komen. Door er als Hart voortdurend aandacht voor te vragen, worden dat er nu ruim driehonderd. Een ander voorbeeld is LeefGoed. Een prachtig initiatief dat in Veghel al lange tijd draait. Vanaf het begin heb ik gevraagd wanneer we daar in Schijndel mee zouden starten. Nu komt het eindelijk van de grond in de Bloemenwijk, maar wel omdat wij zijn blijven aandringen. Schijndel wordt te vaak vergeten en daar verzet Hart zich tegen.

Het was eerst Hart voor Schijndel, daarna Hart. Nu lijkt de partij weer nadrukkelijker richting Schijndel te bewegen. Is het geen tijd om de naam opnieuw te veranderen?
We blijven gewoon Hart, maar in de campagne ga je het woordje Schijndel vaker terugzien.

Bent u niet bang om stemmers uit andere kernen af te schrikken?
Het merendeel van onze stemmen komt uit Schijndel, dus daar zetten we op in. Tegelijk zijn we meer dan dat. Hart is een partij die de politiek dichter bij de mensen wil brengen. Bewoners moeten veel meer betrokken worden bij besluitvorming. En of je dan in Schijndel of Keldonk woont, maakt natuurlijk niks uit.

In Veghel leeft het beeld dat jullie alles uit Veghel stom vinden.
Nee joh. Ik vind wel dat de gemeente het in het begin van de fusie niet slim heeft aangepakt. Het ging alleen maar over Veghel en steeds weer werden Veghelse ondernemers als Bob Hutten en Herman Molenaar opgetrommeld om te vertellen waarom de fusie zo’n goed idee was. Daardoor voelden men zich in Schijndel en Sint-Oedenrode ondergesneeuwd. Dat is een inschattingsfout geweest.

Hart verzet zich fel tegen de ‘innige samenwerking’ met Metropoolregio Eindhoven (MRE). Ondanks instemming van een ruime meerderheid van de gemeenteraad weigert Hart de strijdbijl te begraven. Wat is er mis met de samenwerking met de regio Eindhoven?
Tot op heden heeft niemand mij kunnen overtuigen van de meerwaarde. Wat heeft Schijndel hier concreet aan?

Volgens MRE kunnen de deelnemende gemeente infrastructurele plannen beter op elkaar afstemmen, kan er een gezamenlijke aanpak worden ontwikkeld voor de woningbouwopgaven en ambtenaren kunnen kennis, data en ervaringen delen?
Voor mij is het glashelder. Eindhoven heeft ons grondgebied en onze woningen nodig en wij krijgen daar niets voor terug.
Hoe doen ze dat in de gemeenten Oss, Maashorst en Den Bosch dan? We hebben Eindhoven helemaal niet nodig om woningen te bouwen of een snelle busverbinding aan te leggen.

Maar door samen op te trekken sta je toch sterker richting Rijk, provincie en Europa, bijvoorbeeld bij het binnenhalen van subsidies?
We werken al samen binnen RNOB en AgriFood Capital Meierijstad haalt miljoenen binnen. Wij hebben MRE helemaal niet nodig.

U bent er echt boos over hè?
Ik vind het bizar hoe andere partijen deze samenwerking omarmen. Er wordt getekend bij het kruisje en klaar.

Er wordt gezegd dat Hart met de rug naar Eindhoven staat.
Dat klopt. Ons vizier is namelijk gericht op Meierijstad.

U ziet zelfs forse bedreigingen. Is dat niet wat overdreven?
Nee. Door deze samenwerking kan de leefbaarheid van onze dorpen onder druk komen te staan. Het is niet zo dat we een hek om Meierijstad willen zetten, maar we moeten oppassen dat we geen grote stromen expats of ASML-medewerkers deze kant op halen. Dat is niet goed voor de sociale cohesie in onze kernen. En hun kinderen? Die gaan helemaal niet naar het dorpsschooltje. Die zitten op een internationale school in Eindhoven.

Hart wil geen economische groei. Waarom is dat?
Heel simpel: Meierijstad heeft nu al veel meer arbeidsplaatsen dan arbeidskrachten. Extra economische groei zorgt voor meer verkeer en verdere aantasting van het buitengebied. Het mag allemaal best een tandje minder.

De kans is groot dat Meierijstad moet bezuinigen, maar tegelijkertijd wordt er een hoop geld uitgetrokken voor een openluchtzwembad in Veghel en een Omnipark in Erp. Zijn jullie het eens met deze uitgaven?
Het redden van het buitenzwembad in Veghel is te zot voor woorden. Het Omnipark is een ander verhaal. Dat is steeds in partjes naar de gemeenteraad gegaan. Op een gegeven moment kun je geen ‘nee’ meer zeggen. We gunnen Erp dit mooie project, wetende dat er sowieso flink gerenoveerd moest worden. Maar 30 miljoen euro? Dat is eigenlijk niet uit te leggen. 

Waar had u het geld liever aan uitgegeven?
Aan het sociaal domein. Dat is één van onze paradepaardjes. Investeren hierin betaalt zich dubbel en dwars terug.

Hoe dan?
Mensen kijken in wijken naar elkaar om. De gemeente moet dichtbij zijn in iedere wijk. Uiteindelijk leidt dat tot minder vraag naar professionele hulp. Als je landelijk kijkt dan heerst bij mij de vrees dat we ook in Meierijstad naar rechts opschuiven. Dat zet het sociaal domein onder druk, want daar wordt als eerste op bezuinigd, zeker als het aan de VVD ligt. Daar gaan wij never nooit in mee. Het sociaal domein houdt onze gemeenschap overeind: als daarop wordt bezuinigd, stort alles in. Daarnaast blijven we investeren in inclusie. Zo willen we in Erp een openbaar toilet realiseren en nog meer speeltuinen toegankelijk maken voor iedereen.

Waar bent u het meest trots op als u terugkijkt?
Het meest trots ben ik dat we voor veel inwoners laagdrempelig bereikbaar waren en hen vaak snel konden helpen door ze in contact te brengen met ambtenaren en wethouders. Daarnaast is Onder de Pannen op ons initiatief gerealiseerd. Ook in Veghel en Sint-Oedenrode is uiteindelijk een openbaar, 24 uur toegankelijk toilet gekomen. In Wijbosch wordt een inclusieve speeltuin gerealiseerd, die als voorbeeld zal dienen voor alle nieuw aan te leggen speeltuinen in de gemeente.

Een plekje in de coalitie?
Elke partij is het aan haar stand verplicht om te proberen een plek in het college te bezetten. Dat biedt meer mogelijkheden om idealen te verwezenlijken en om verantwoordelijkheid te nemen.

Wethouder Mirjam van Esch?
(Lachend): Absoluut niet. Ik heb geen enkele ambitie om wethouder te worden. Al die ceremoniële verplichten? Niks voor mij. Met Laurens hebben we een uitstekende kandidaat-wethouder.

Met hoeveel zetels is Hart tevreden?
Ons doel voor de verkiezingen is het terugwinnen van de derde zetel.

Lees ook

Verkiezingen in zicht: dit jaar duiken we dieper in de politiek van Meierijstad