Veelzijdig gebruik maakt Martinushuis bijzonder
Het Martinushuis kent een rijke geschiedenis die teruggaat tot ver voor de bouw van het huidige pand. Al vóór 1611 stond op deze plek een herberg met de naam De Grote Hazewind, een locatie die al in oude archieven van Sint-Oedenrode wordt genoemd.
Door: Willie Damen van de Mosselaer
In 1821 was er sprake van een bouwvallig huis en erf op deze locatie, dat in handen was van meerdere eigenaren, onder wie Leonardus van Heertum en verschillende leden van de familie Van Hirtum en Van den Bogaard. Omdat het pand niet te verdelen was, werd het openbaar verkocht en kwam het uiteindelijk in handen van Leonardus van Heertum. Via zijn nakomelingen bleef het pand in de familie. Zo was Laurens van Hirtum, hoefsmid van beroep, een latere eigenaar. In 1876 verkocht hij het pand aan Cornelia Teulings, weduwe van Antonie van Houtum en winkelierster. Aan het einde van de negentiende eeuw kwam het in bezit van Maria Elisabeth Teulings, weduwe van Theodorus van Houtum. Zij verkocht het pand aan de Rooms-Katholieke parochie van Sint-Oedenrode. Pastoor Van Erp liet het oude gebouw afbreken, waarna in 1904 het Sint Martinushuis werd gebouwd. Het nieuwe pand kreeg door de jaren heen uiteenlopende functies en groeide uit tot een belangrijk ontmoetingspunt in het dorp. In het Martinushuis vonden tal van activiteiten plaats.
Zo werd er onder meer de klompenbeurs georganiseerd en hield de Boerenleenbank er vergaderingen. Ook de Vincentiusvereniging, een fröbelschool en verschillende andere initiatieven maakten gebruik van het gebouw. Tijdens de Tweede Wereldoorlog deed het Martinushuis zelfs dienst als kerk.
Daarnaast had het gebouw een belangrijke culturele functie. Het Roois Gemengd Koor verzorgde er radioconcerten voor het KRO-programma Radioziekenbezoek De Zonnebloem, onder leiding van Alex van Wayenburg. Er werden exposities en lezingen georganiseerd en jeugd- en jongerenwerk D’Istin vond er onderdak. Ook de Kajottersdrumband kreeg er in 1968 een nieuwe thuisbasis, nadat het Patronaat moest wijken voor nieuwbouw.
In 1972 onderging het Martinushuis een verbouwing naar ontwerp van architect P. van Hoof. Daarbij bleef de karakteristieke voorgevel behouden, terwijl het pand werd aangepast aan de eisen van die tijd.
Het Martinushuis speelde ook een belangrijke rol in de ontwikkeling van de bibliotheek in Sint-Oedenrode. Hier was de eerste parochiebibliotheek gevestigd, die rond 1962 uitgroeide tot een openbare leeszaal en bibliotheek.
Toen deze uit zijn jasje groeide, verhuisde de bibliotheek tijdelijk naar kasteel Henkenshage, om in 1976 weer terug te keren naar het Martinushuis.
Toen er plannen kwamen om het gebouw te verkopen, kwam er weerstand vanuit de Rooise gemeenschap. Uiteindelijk werd het pand verkocht aan apotheker John van Ham, die er een nieuwe apotheek vestigde en een deel van het gebouw verhuurde aan de bibliotheek.
Zo bleef het Martinushuis, ondanks veranderingen door de jaren heen, een plek met een belangrijke functie in het hart van Sint-Oedenrode.
Bron: BHIC
