Rikken op weg naar UNESCO-status: ‘Een spel dat mensen samenbrengt’
Wat begon als een spontaan idee onder vrienden, is inmiddels uitgegroeid tot een initiatief met landelijke aandacht. Broers Iwan en Jeroen van Esch zetten zich samen met andere liefhebbers in om het kaartspel rikken letterlijk weer op de kaart te zetten. Met toernooien, workshops en een stichting proberen zij het typisch Brabantse spel nieuw leven in te blazen. Het uiteindelijke doel is zelfs nog ambitieuzer: erkenning als immaterieel erfgoed.
“Rikken is veel meer dan een spelletje kaarten,” vertelt Iwan van Esch. “Het is een traditie die mensen bij elkaar brengt. Het gaat om gezelligheid, verhalen delen en elkaar ontmoeten.” Het idee ontstond enkele jaren geleden. In Brabant wordt rikken nog volop gespeeld, vaak in vriendengroepen, huiskamers of sportkantines. Toch gebeurt dat meestal in kleine kring. De initiatiefnemers vroegen zich af wat er zou gebeuren als al die groepjes eens bij elkaar zouden komen. “Wij dachten eerst: misschien komen er veertig of vijftig mensen,” vertelt Jeroen van Esch. “Maar bij het eerste toernooi kwamen er meteen veel meer. Toen merkten we dat er echt behoefte aan is.” Het initiatief groeide snel. Inmiddels zijn er meerdere grote riktoernooien georganiseerd op verschillende locaties. Het aantal deelnemers liep daarbij op tot honderden spelers. Volgens de organisatoren hebben inmiddels al zo’n zeshonderd mensen minstens één keer aan een van de toernooien meegedaan.
Een van de opvallendste evenementen is het ‘wereldkampioenschap rikken’. Dat klinkt groots, maar de initiatiefnemers benadrukken dat het vooral met een knipoog bedoeld is. “De wereld van rikken ligt eigenlijk vooral in Brabant, een stukje Limburg en België,” zegt Iwan lachend. “Maar voor ons is dat gewoon de wereld. Het gaat niet om winnen, het gaat om een gezellige dag met elkaar.” Toch krijgt het toernooi ook serieuze aandacht. Zo opent Commissaris van de Koning Ina Adema het evenement, wat volgens de organisatoren laat zien dat het initiatief serieus wordt genomen. Aanmelden kan nog steeds via www.wk-rikken.nl.
Tijdens de toernooien wisselen spelers steeds van partner en tafel. Daardoor speelt iedereen met andere mensen en ontstaan er voortdurend nieuwe gesprekken. Volgens de initiatiefnemers is dat precies de kracht van het spel. “Je zit steeds met nieuwe mensen aan tafel. Voor je het weet zit je met iemand te kaarten die je nog nooit hebt ontmoet, maar na tien minuten praat je alsof je elkaar al jaren kent.”
Naast het organiseren van toernooien werkt de stichting ook aan een groter doel: rikken laten erkennen als immaterieel erfgoed. Daarvoor is inmiddels contact gelegd met het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland. Volgens de initiatiefnemers voldoet het kaartspel aan veel van de criteria. Rikken wordt al generaties lang gespeeld en maakt duidelijk deel uit van de regionale cultuur. Er zijn wel voorwaarden. Zo moet een traditie ook worden doorgegeven aan nieuwe generaties. “Een traditie moet blijven leven,” legt Jeroen uit. “Daarom geven we workshops en proberen we ook jongeren erbij te betrekken. Als opa’s en oma’s het spel aan hun kleinkinderen leren, blijft het bestaan.” Opvallend genoeg melden zich inmiddels ook jongere deelnemers. Studenten en andere nieuwsgierige spelers sluiten regelmatig aan. “In Nijmegen hebben we bijvoorbeeld met studenten gespeeld,” vertelt Iwan. “En soms komen er groepen jongeren die het gewoon leuk vinden om iets nieuws te proberen.”
Ondanks alle plannen en ambities blijft voor de initiatiefnemers één ding centraal staan: plezier. “Het gaat niet om topsport,” zegt Jeroen. “Het gaat om samen aan tafel zitten, een kaartje leggen en een goed gesprek voeren. Rikken is eigenlijk een middel om elkaar te ontmoeten.” Volgens hen is dat waarschijnlijk ook de reden waarom het spel al zo lang bestaat. De regels zijn relatief eenvoudig, je hebt alleen een pak kaarten nodig en je kunt het overal spelen. Maar belangrijker nog: het brengt mensen bij elkaar.
{Denksport} RDS overtuigend langs HMC
De schakers van de Rooise Dam- en Schaakvereniging (RDS) hebben afgelopen zaterdag een ruime overwinning geboekt. In ’s-Hertogenbosch werd het zesde team van HMC Den Bosch met 6,5 – 1,5 verslagen.
Op het eerste bord had Martijn Bax een taaie tegenstander. De 88-jarige Bossche schaker, al 74 jaar lid van de vereniging, hield lange tijd stand. Na ruim drie uur spelen maakte hij echter een fout, waarna Bax alsnog de winst naar zich toe trok. Johnny van Geffen zorgde op bord drie voor een fraaie overwinning met een aanval die eindigde in mat. Ook Bart Driesten wist zijn partij te winnen, ondanks dat het er lange tijd niet goed uitzag. René Dekkers besliste zijn partij door een pion te offeren en zo een aanval op de koning op te zetten die uiteindelijk tot mat leidde.
Verder wonnen Ad Verhagen en Cor van Nuland hun partijen. Verhagen veroverde al snel de koningin van zijn tegenstander, waarna deze opgaf. Van Nuland wist knap een stuk te winnen en de partij vervolgens netjes af te maken. Wim van der Heyden speelde remise. Alleen Bert de Laat moest uiteindelijk zijn partij opgeven.
Met deze overtuigende overwinning keerde het team van RDS tevreden huiswaarts.