Geschiedenis van de Knoptoren
Na een eerder artikel over de dominante Knoptoren-Toren, volgde twee weken geleden een tweede artikel, handelend over het bescheiden maar niet minder levendige Knoptoren-Kerkje. We eindigden dat artikel met een nagenoeg geheel gesloopte oude kerk (het resultaat van een verwoestende storm in november 1800, die de knop van de toren blies naar het dak van de kerk, dat daardoor compleet werd vernield). In dit tweede deel pikken we de geschiedenis weer op vanaf dat punt.
Door: Derk de Bruijn & Winfried van der Bom
Op de plaats van de oude imposante kerk werd een kleinere kerk teruggebouwd. Tussen de voorste pilaren kwamen nieuwe buitenmuren. Het dak van het oude hoogkoor aan de achterzijde werd hergebruikt en vormt nu het dak van de huidige kerk die in 1808 gereed kwam. De voormalige knop van de toren werd vervangen door een “lantaarn”. Over deze herbouw en de rol daarin van Koning Lodewijk Napoleon (Koning van Nederland van 1806 -1810) meer in een volgend artikel.
De geschiedenis van de Knoptorenkerk is door vele mensen én met vele “waarheden” opgetekend en in beeld gebracht. In 2018 is -onder redactie van bestuurslid Wilbert van Susante – het prachtige fotoboek “de Knoptoren een icoon van Sint-Oedenrode in kunst en geschiedenis” uitgegeven, vol met afbeeldingen én verhalen (verkrijgbaar via de Stichting). Ook de dia presentatie door kunstenaar Geert Mul (te zien op de zolder van de kerkzaal) geeft een boeiend beeld van de bouwkundige ontwikkelingen van het kerkgebouw. Sinds de kerk in 1808 zijn huidige vorm kreeg, tekenden we diverse restauraties op o.a. in 1871 (na blikseminslag), in 1926, 1958 en in 1968-1969. Ook waren er restauraties in 1998 (o.a. het door bonte knaagkever aangetaste houten dak gewelf), in 2017 (toevoeging riante toiletruimte naar ontwerp van Floris Alkemade en Sjef van Griensven en vernieuwing van de leien dakbedekkingen), in 2020 (herstel van de wanden aan de binnenzijde door Gerrit Ketelaars) en in 2025 (herstel kerkhofmuren).
Grootscheepse aanpassing 1968- 1969
Met toestemming van Monumentenzorg werd de ingang van de kerk, tot dan aan de kerkhofzijde, verplaatst naar de toren. De torenhal werd daardoor de ontvangstruimte. Ook het interieur werd grondig onder handen genomen. Onder de tegelvloer werd vloerverwarming aangelegd en de oude kolenkachel werd vervangen door centrale verwarming. Onder de vloer werden resten van een oven gevonden waarin waarschijnlijk één of meerdere kerkklokken zijn gegoten. De preekstoel werd verplaatst naar de kerkhofzijde en boven de preekstoel werd het ronde glas-in-lood raam aangebracht naar een ontwerp van de kunstenares Gunhild Christensen. In oktober 1975 werd een orgel (uit 1875) geplaatst op de balustrade. Een nieuw steungazen plafond maakte de kerkruimte compleet.
Tot dan toe gingen de kerkgangers via de Kerkdijk aan de oostkant naar binnen; nu moest er ruimte voor de nieuwe ingang aan de westkant worden gecreëerd; enkele oude huisjes aan de Eerschotsestraat moesten daarvoor wijken. Kleinzoon Ad Vermeltfoort schrijft daarover (in een reactie op ons eerste artikel): “ …Mijn opa en oma woonden aan de voet van de Knoptoren; de voorgevel van hun huis stond tegen de stoeprand van de Eerschotsestraat, met een gangetje aan de kant van Jan de Koning de melkboer, kon je langs hun huis naar de toren…..” Ook dat huis en opa’s moestuin maakten dus plaats voor de huidige parkeerplaats en toegang.
Per 30 december 2009 is het eigendom – en daarmee de onderhoudsplicht - van de Knoptorenkerk (Rijksmonument sinds 1973) overgegaan van de Protestantse Gemeente Sint-Oedenrode / Son en Breugel naar de “Stichting tot instandhouding, beheer en exploitatie van de Knoptorenkerk”. In een volgend artikel gaan we in op de diverse wisselingen van eigendom en bestemming van de Knoptorenkerk; een interessante afspiegeling van de Zuid-Nederlandse geschiedenis!
De Stichting Knoptoren moedigt “heel Rooi” aan om te genieten van “jullie” Knoptorenkerk. Op www.knoptoren.nl lees je meer o.a. over rondleidingen, huurmogelijkheden, openbare evenementen en mogelijkheden om het behoud van de Knoptoren te steunen.
“Must sees” uit dit artikel: Kerkhofmuren en ‘conifeer-pilaren’ (ontwerp Rinus van der Heijden); Bijzondere dak gewelf; Raam Gunhild Christensen; Orgel en andere historische interieurstukken; Diareeks Geert Mul. Volgende keer; “ Het kerkhof met zijn bijzondere rustenden en hun verhaal”.
Reacties naar:
vrienden@knoptoren.nl
Negen illegale sekswerkers aangetroffen
De aanpak van ondermijning in Meierijstad leverde het afgelopen jaar concrete resultaten op. Dat blijkt uit cijfers van het Bestuurlijke Interventieteam Meierij, die recent zijn gedeeld tijdens een persgesprek door gemeente Meierijstad. Een belangrijke conclusie: meldingen van inwoners, bedrijven en instellingen vormen vaak het startpunt van onderzoeken.
De aanpak van ondermijning is een gezamenlijke inspanning van meerdere partners. Binnen het interventieteam werken onder meer de gemeente, politie, Openbaar Ministerie, team Bijzondere Wetten, Belastingdienst, Enexis, Douane, Brabant Water en inspectiediensten samen. Door informatie te bundelen en controles gezamenlijk uit te voeren, kan sneller en effectiever worden opgetreden.
Meldingen als basis
In 2025 werden in Meierijstad 124 woningen en bedrijfspanden gecontroleerd, evenals 85 garageboxen en opslaglocaties. Al deze controles vonden plaats op basis van tips, signalen of concrete aanwijzingen. In een aantal gevallen ging het om hercontroles van locaties die eerder al waren bezocht; daarbij werden geen nieuwe overtredingen aangetroffen.
Volgens de gemeente zijn meldingen vanuit de samenleving essentieel. “Ze zijn vaak het begin van een onderzoek, of net die extra informatie waardoor partners kunnen doorpakken,” klinkt het. Daarbij wordt benadrukt dat meldingen via Meld Misdaad Anoniem volledig anoniem zijn.
Concrete resultaten
Tijdens de controles werd onder meer 75 kilo illegaal vuurwerk aangetroffen en werden 833 illegale vapes in beslag genomen. Daarnaast zijn vier henneplocaties ontdekt en werden op ongeveer vijf locaties personen aangetroffen die zonder de juiste documenten aan het werk waren. Ook zijn in Meierijstad negen illegale sekswerkers aangetroffen.
De gemeente benadrukt dat bestuurlijke controles slechts één instrument zijn binnen de bredere aanpak van ondermijning. De cijfers verschillen bovendien per jaar, afhankelijk van signalen en meldingen. Toch onderstrepen de resultaten volgens de gemeente het belang van alertheid in buurten en bedrijventerreinen. “Inwoners en ondernemers spelen een belangrijke rol,” aldus de gemeente. “Zonder meldingen komt een groot deel van deze problematiek simpelweg niet in beeld.”