De Geschiedenis van de Knoptoren
De belangstelling voor de Knoptoren als uniek Roois erfgoed is groot, zowel onder oude als nieuwe Rooienaren; maar wat weten we over details? In een reeks van 6 artikelen vertellen we over de vele interessante, cultureel historische wetenswaardigheden rondom dit Roois icoon. Na het eerste artikel over de dominante toren, deze keer aandacht voor het bescheiden maar zeer levendige “kerkje” dat aan de toren is vastgeplakt.
Door: Derk de Bruijn & Winfried van der Bom
Wat eens een imposant gebouw was
Op de plek waar nu het Knoptorenkerkje staat, stond vroeger de Sint-Maartenskerk, toegewijd aan Sint Martinus, de bisschop van Tours uit de 4e eeuw. Oorspronkelijk van hout, later opgetrokken uit steen. Ruim 400 jaar, zo tussen 1400 en 1800, domineerde de Sint-Maartenskerk (oorspronkelijk als parochiekerk van Eerschot en Rode) moeiteloos Sint-Oedenrode en omgeving. Het moet indertijd een indrukwekkend gezicht zijn geweest met op nog geen kilometer afstand de evenzo grote Odakerk (als Kapittelkerk voor de Heilige Oda) met rond de beide kerken, boerderijen en verstrooide woningen.
De Sint-Maartenskerk was toen veel groter dan het kerkje van nu. De kerk had een middenschip, zijbeuken en een hoogkoor. De oorspronkelijke omvang is nog duidelijk terug te zien aan de huidige muren van het achterliggende kerkhof. De fundamenten van deze muren waren die van de oorspronkelijke kerk. Op het kerkhof verbeelden een zestal coniferen de pilaren die daar ooit stonden (naar een ontwerp van Rinus van der Heijden). Zoals in het eerste artikel beschreven, werd rond 1600 een knop op de toren geplaatst. Helaas leidde dit niet alleen tot een verfraaiing, maar zo’n 200 jaar later ook tot het einde van de kerk. In 1800, tijdens een hevige storm, brak de knop van de toren en vernielde het dak van de kerk. De kerk veranderde daarmee in een bouwval en werd grotendeels gesloopt.
Door de regen ging de kalk van de pilaren en werden schilderingen zichtbaar: Aan elke pilaar één van de apostelen. Daar is nu niets meer van te zien.
Dit is deel 2 van de 6 over de geschiedenis van de Knoptoren. Derk de Bruijn en Winfried van der Brom nemen je mee in de historie van dit iconische Rooise pand.
