Brian (13) vindt zeldzame middeleeuwse munt in Rooise bodem
HistorieSint-Oedenrode - De 13-jarige Brian Harks uit Sint-Oedenrode heeft samen met zijn vader Perry een bijzondere ontdekking gedaan met de metaaldetector: een zilveren denier uit 1248, toegeschreven aan Otto II van Gelre (regeerperiode 1229–1271), geslagen in Nijmegen. De munt is uitzonderlijk goed bewaard: aan de ene zijde is de adelaar te herkennen, aan de andere zijde het wapenmotief van Gelre. “Deze is in nog betere staat dan de foto’s die ik online heb gevonden,” vertelt Brian trots.
Door: Nienke Habraken
Gerard van Kaathoven van de Heemkundekring Schijndel bevestigt de zeldzaamheid. Hij plaatst de munt in de lokale geschiedenis: in de dertiende eeuw hoorde het gebied rond het huidige Sint-Oedenrode bij Gelre; later kwam het onder Brabant. De munt is daarmee een tastbaar stukje grensgeschiedenis: geslagen onder een Gelderse vorst, gevonden in een streek die niet veel later Brabants werd. De vorst was Otto II, ook bekend als ‘de Lamme’ of ‘de Stendenstichter’.
De denier (in het Nederlands vaak “penning”) was in de middeleeuwen de dagelijkse zilveren rekeneenheid. Exemplaren van Otto II zijn klein en onregelmatig rond omdat ze met de hamer werden geslagen. Dit exemplaar weegt ongeveer een halve gram (ca. 0,55 g) en bestaat uit zilver. Voor verzamelaars zijn de heraldiek - de leer van wapens en wapenschilden - en de stempels cruciaal: de adelaar verwijst naar de rijksadelaars-traditie die ook in Gelderse muntslag voorkomt; het wapen van Gelre (leeuw in schild) maakt de toeschrijving duidelijk.
Munten van Otto II duiken zelden op, zeker buiten het kerngebied van Gelre. De zeldzaamheidsindex voor dit type staat op het hoogste niveau: 100. Zo’n score betekent dat er weinig exemplaren bekend zijn uit vondstmeldingen, veilingen en collecties en dat nieuwe vondsten maar heel af en toe aan het licht komen. Voor detectorzoekers is dit dus geen alledaagse munt, maar een zeldzame treffer met grote documentatiewaarde. Brian trof de munt aan in het gebied rond de Vlagheide, een streek met een rijke gelaagde historie. De precieze plek blijft uit bescherming van het terrein onbenoemd. De jonge Rooienaar gaat zijn vondst bij PAN (Portable Antiquities of the Netherlands) melden, zodat de gegevens beschikbaar komen voor onderzoek en voor het historisch dossier van de regio. Brian zit nog op de middelbare school en is sinds 2023 fanatiek met de metaaldetector op pad. Hij duikt niet alleen de Rooise bodem in, maar ook de geschiedenisboeken. Eerder vond hij al verschillende 18e-eeuwse munten, hulzen en kogels, en zelfs een tankgranaat. “Inmiddels weet ik welke kogel welke is,” lacht hij.
Het leren vaststellen - van munten tot munitie - hoort voor hem net zo bij de hobby als het zoeken zelf. Zijn ontdekkingen deelt Brian op TikTok (@brianmetaldetecing), waar honderden volgers meekijken hoe hij zoekt, schoonmaakt, bepaalt en uitlegt wat hij heeft gevonden. De 13e-eeuwse denier wordt voorlopig het pronkstuk tussen zijn vondsten—én een mooie aanleiding om de middeleeuwse geschiedenis van onze streek weer eens op te rakelen.
