Bijzondere bomen in Rooi
Stichting Het Roois Landschap is bezig met een inventarisatie van bijzondere bomen in Rooi en wil u in deze serie kennis laten maken met enkele daarvan. Deze week deel 34 (slot).
Het kasteelpark Henkenshage
Voor deze laatste aflevering fotografeerde ik een landschap met enkele van de meest monumentale Zomereiken van Rooi. Deze soort is al in eerdere afleveringen beschreven. Het kasteelpark is ontworpen door een van de beroemdste tuinarchitecten van Nederland, Leonard A. Springer (1855-1940). Tuinen door Springer ontworpen kenmerken zich door een landschappelijke aanleg met doorkijkjes en slingerende paden, in navolging van de Engelse landschapsstijl. In de jaren 1906 en 1916 werkte Springer in opdracht van Th.van Gulick-Luyks aan het ontwerp. Zover bekend zijn de ontwerpen voor Henkenshage niet bewaard gebleven. Toch werd vanaf 1998 een project uitgevoerd in opdracht van de Gemeente Sint-Oedenrode om het park zoveel mogelijk in de oorspronkelijke stijl te restaureren. Landschapsarchitect Arda van Helsdingen voegde elementen toe zoals hagen, struiken, maar ook een heuvel aan de achterkant van het park. Achter het kasteel werd een extra eiland gemaakt met daarop een tuin en een openlucht theater. Op basis van een rapport van bureau Copijn werden bomen in slechte staat verwijderd en andere geplant. Ook werd bodemverbetering toegepast om de groeiomstandigheden voor de bomen te verbeteren. Door de gewijzigde waterhuishouding in en rond het park bleek een groot deel van de bomen enkele jaren later toch een slechte conditie te hebben, waardoor in 2012 nieuwe maatregelen moesten worden genomen. Weer werden enkele bomen gerooid en andere fors teruggesnoeid. Ook werd opnieuw de bodemstructuur verbeterd. Hoewel het beeld van het park zoals het er nu bij ligt prachtig is, bestaan er nog steeds zorgen over de vitaliteit van een groot deel van het bomenbestand.
Tot slot
Hiermee eindigt de serie over bijzondere bomen in Rooi. Voor elke aflevering heb ik een boomsoort gekozen, waarvan een of meer bijzondere exemplaren zijn beschreven en op de foto gezet. Als speciale groei- of snoeivormen de moeite waard waren heb ik daar een extra aflevering aan gewijd. Zo waren er twee afleveringen over Lindes, Beuken en Paardenkastanjes , drie over Wilgen en met inbegrip van deze maar liefst vier over Zomereiken. Ondanks de extra afleveringen is toch een aantal belangrijke bomen niet aan bod gekomen. Behalve op de kerkhoven in Rooi en Olland staan ook in Nijnsel bij de kerk prachtige monumentale Beuken. Enkele bomen heb ik niet beschreven omdat ze op een niet toegankelijke plek staan.
Tot de meest bijzondere exemplaren rekenen we de monumentale Zoete Kers waarmee de serie in mei begon, de oude Knotberken die bijna uitsluitend in onze regio voorkomen en de inheemse Fladderiep, die in Nederland uiterst zeldzaam is.
De Bruine Beuk in Olland die de status Wereldboom heeft gekregen verdient een ereplaats op onze lijst, evenals de Bergiep en de Bruine Beuken op het kerkhof in Rooi. De Marilandicapopulieren vormen een herinnering aan de belangrijke plaats die ze, via de klompenindustrie, in de Rooise geschiedenis hebben ingenomen. Al schrijvend aan de serie bleek achter veel bomen een mooi verhaal vast te zitten. Bijvoorbeeld de spectaculaire verplaatsing van de Rode Paardenkastanje achter het gemeentehuis, en de Schietwilg Salix alba 'Belders' in Boskant, die de moederboom werd van een populaire wilgenvariëteit. Over een aantal monumentale bomen maken we ons zorgen. Zullen bijvoorbeeld de Witte Paardenkastanjes overleven, nu er zoveel ten prooi vallen aan de Kastanjebloedingsziekte?
Aan de andere kant zien we dat er nog steeds bijzondere bomen worden geplant, die over een aantal jaren misschien ook op onze lijst kunnen worden opgenomen. Daardoor is de lijst met bijzondere bomen altijd een momentopname. Soms verdwijnen er bomen, maar ook kunnen nieuwe bomen aan de lijst worden toegevoegd. De kennis over welke boom op welke plek thuis hoort neemt steeds meer toe, waardoor bomen meer kans krijgen om tot bijzondere en misschien wel monumentale exemplaren uit te groeien.
Roois Landschap wil graag haar bijdrage blijven leveren aan het behoud van bijzondere en monumentale bomen in Rooi, die een belangrijk raamwerk vormen van ons landschap. Bomen, vooral oudere exemplaren, leveren ook een belangrijke bijdrage aan de verbetering van ons klimaat. Niet alleen halen ze CO2 en fijnstof uit de lucht, maar bovendien zorgen ze dat vocht in de bodem wordt vastgehouden en dat klimaatextremen worden gedempt. Behoud van bomen is dus niet alleen voor een fraai landschap, maar ook voor de gezondheid van mens en milieu van groot belang.
Hoe nu verder
Mijn bedoeling was om in ongeveer tien afleveringen telkens een van de meest bijzondere bomen aan de orde te stellen. Uiteindelijk is de serie ruim drie keer zo lang geworden. Over bijzondere bomen in Rooi bleek meer te vertellen dan we oorspronkelijk hadden bedacht. Het aantal reacties dat we hebben ontvangen heeft ons heel positief verrast. Veel mensen blijken geïnteresseerd in bomen en eigenaren zijn vaak trots op hun eigen bijzondere boom of bomen.
Hartelijk dank aan alle liefhebbers en eigenaren van bijzondere bomen die hebben meegewerkt aan de serie door ons informatie of foto's aan te leveren. Speciale dank aan boomtechnisch adviseur Erik van den Boer die geheel belangeloos voor onze stichting bijna alle bomen van onze lijst heeft opgemeten en van een waardering heeft voorzien.
Nu de serie ten einde is, ga ik verder met de beschrijving van bijzondere bomen in Rooi. Stichting Het Roois Landschap wil graag dat iedereen de kans krijgt om de bijzondere bomen in Rooi te leren kennen. Komend voorjaar gaan we een boekje uitgeven waarin de bomen met hun bijzonderheden en hun eigen verhalen worden beschreven, compleet met een fiets- en een wandelroute. Zondag 21 juli is iedereen van harte welkom om mee te fietsen langs de monumentale en bijzondere bomen in Rooi tijdens een ochtend die door IVN Rooi en Roois Landschap samen wordt georganiseerd.
Daarnaast zijn liefhebbers van bomen en van ons landschap altijd van harte welkom bij Roois Landschap, bijvoorbeeld als vrijwilliger in de natuurwerkgroep. Blijft u vooral ook uw kennis van Rooise bomen met ons delen. Op onze nieuwe website www.rooislandschap.nl zullen we regelmatig informatie over het landschap in Rooi blijven publiceren.
Voor al uw vragen en informatie blijven wij bereikbaar via rooislandschap@gmail.com Tekst en Foto: Henri van Weert, Stichting Het Roois Landschap